واکاوی الزامات تربیتی اساتید معارف اسلامی در ارتقای تربیت دینی دانشجویان با تکیه بر منابع وحیانی

تربیت دینی دانشجویان در دانشگاه‌های جمهوری اسلامی ایران از مهم‌ترین کارکردهای دروس معارف اسلامی است و اساتید این حوزه نقش بنیادینی در شکل‌دهی به باورها، نگرش‌ها و رفتارهای دینی نسل جوان ایفا می‌کنند. با توجه به تحولات فرهنگی، گسترش عقلانیت انتقادی و تغییر سبک‌های یادگیری دانشجویان، بازتعریف الزامات تربیتی اساتید معارف اسلامی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین این الزامات بر اساس آیات قرآن کریم و سیره اهل‌بیت(ع) انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون صورت گرفت و داده‌ها از طریق بررسی کتابخانه‌ای قرآن کریم، منابع معتبر روایی و تفاسیر گردآوری و بر اساس الگوی شش‌مرحله‌ای براون و کلارک تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد الزامات تربیتی اساتید معارف اسلامی در سه بُعد اصلی قابل طبقه‌بندی است: شخصیتی - اخلاقی، ارتباطی - روان‌شناختی و روشی - آموزشی. در بُعد نخست، مؤلفه‌هایی چون دلسوزی و دغدغه‌مندی، هماهنگی نظر و عمل (الگودهی عملی) و حسن‌ظن تربیتی برجسته است. در بُعد ارتباطی، برقراری ارتباط عاطفی، تقویت عزت‌نفس، ایجاد حس تعلق و تقویت پرسشگری و پاسخگویی اهمیت دارد. در بُعد روشی نیز پرورش تفکر و خردورزی، پرهیز از تحمیل عقاید، بهره‌گیری از شیوه‌های غیرمستقیم، استمرار در تربیت، استفاده از ابزارهای نوین، تعادل در سخت‌گیری و توجه به ظرفیت‌های فردی دانشجویان استخراج شد. بر اساس این یافته‌ها، ارتقای تربیت دینی در دانشگاه مستلزم تلفیق فضایل اخلاقی استاد، مهارت‌های ارتباطی و روش‌های اقناعی متناسب با ویژگی‌های نسل جدید است.